وقتی برگ تشخیص مالیات با حسابرسی سیستمی صادر می‌شود، اعتراض مؤدی چطور بررسی می‌شود؟

مخاطبان و کاربرد این بخشنامه

• مؤدیانی که برگ تشخیص آن‌ها بر اساس حسابرسی سیستمی صادر شده است.
• اشخاصی که درآمد یا فروش اعلام‌شده توسط سیستم را قبول ندارند.
• مؤدیانی که می‌گویند بخشی از درآمد آن‌ها معاف، نرخ صفر، مقطوع یا غیرمشمول مالیات بوده است.
• اشخاصی که هزینه‌ها، بهای تمام‌شده یا کسورات آن‌ها در رسیدگی سیستمی کامل پذیرفته نشده است.
• مؤدیانی که نسبت به تراکنش‌های بانکی، اطلاعات سامانه مؤدیان، معاملات فصلی یا سایر اطلاعات سیستمی اعتراض دارند.

موضوعات قابل اعتراض در این بخشنامه

1- اعتراض به درآمد یا فروش

اگر سیستم برای مؤدی درآمد یا فروش بیشتری محاسبه کرده باشد، مؤدی می‌تواند نسبت به مبلغ اضافه‌شده اعتراض کند. در این حالت، مرجع رسیدگی باید مبنای محاسبه فروش را بررسی کند؛ از جمله اطلاعات سامانه مؤدیان، معاملات فصلی، تراکنش‌های بانکی، بارنامه‌ها و سایر اطلاعات موجود.

2- ادعای معافیت، نرخ صفر یا مالیات مقطوع

ممکن است فروش یا درآمد در اظهارنامه آمده باشد، اما مؤدی ادعا کند این درآمد مشمول مالیات عادی نیست؛ برای مثال معاف است، نرخ صفر دارد، مالیات مقطوع دارد یا اساساً جزو درآمدهای غیرمشمول است. در این حالت، باید مدارک مؤدی بررسی شود و اگر ادعا درست باشد، اثر آن در محاسبه مالیات لحاظ شود.

3- اعتراض به بهای تمام‌شده

اگر بهای تمام‌شده کالا یا خدمات در حسابرسی سیستمی پذیرفته نشده یا کمتر از واقع محاسبه شده باشد، مؤدی می‌تواند با ارائه اسناد و مدارک، درخواست رسیدگی مجدد کند. مرجع رسیدگی باید بررسی کند که بهای تمام‌شده مرتبط با فروش و درآمد مؤدی قابل قبول هست یا خیر.

4- اعتراض به هزینه‌ها

هزینه‌هایی مانند حقوق و دستمزد، هزینه‌های عمومی و اداری، هزینه‌های فروش، هزینه‌های مالی و سایر هزینه‌های مرتبط با فعالیت، در صورت اعتراض مؤدی باید با اسناد و مدارک بررسی شود. اگر هزینه‌ها واقعی، مرتبط و قابل قبول باشند، باید در محاسبه درآمد مشمول مالیات اثر داده شوند.

5- درآمد کتمان‌شده یا هزینه غیرواقعی

اگر در رسیدگی مشخص شود درآمدی کتمان شده یا هزینه‌ای غیرواقعی ثبت شده است، آثار قانونی آن جداگانه بررسی می‌شود. در این موارد ممکن است موضوع مشمول جرایم مربوط نیز باشد، به‌ویژه اگر کتمان درآمد یا هزینه غیرواقعی با اسناد و مدارک احراز شود.

در عمل مؤدی باید چه کار کند؟

1. 1 ابتدا برگ تشخیص و گزارش رسیدگی سیستمی را دقیق بررسی کند و مشخص کند اعتراض او به کدام بخش است؛ درآمد، فروش، هزینه، بهای تمام‌شده، معافیت یا نرخ صفر.
2. 2 برای هر مورد اعتراض، سند جداگانه آماده کند؛ مثل دفاتر، قراردادها، فاکتورها، اسناد پرداخت، گزارش خرید و فروش، مدارک بانکی و مستندات سامانه مؤدیان.
3. 3 اعتراض را به‌صورت شفاف و عددی تنظیم کند؛ یعنی فقط ننویسد «مبلغ اشتباه است»، بلکه توضیح دهد کدام مبلغ، به چه دلیل و با چه سندی اشتباه محاسبه شده است.
4. 4 اگر درآمد یا فروش اضافه‌شده مربوط به تراکنش بانکی است، منشأ تراکنش‌ها را با مدارک قابل دفاع مشخص کند.
5. 5 اگر هزینه یا بهای تمام‌شده پذیرفته نشده، ارتباط آن با درآمد و فعالیت اقتصادی را توضیح دهد و اسناد مثبته ارائه کند.

نتیجه این بخشنامه برای مؤدی چیست؟

نتیجه مهم این است که مؤدی حق دارد نسبت به خروجی حسابرسی سیستمی دفاع کند. اگر اسناد و مدارک او درست باشد، مرجع رسیدگی می‌تواند محاسبات انجام‌شده را اصلاح کند، هزینه‌ها را بپذیرد، فروش یا درآمد را تعدیل کند یا در موارد خاص، برگ تشخیص اصلاحی صادر شود.

ارتباط این موضوع با دادرسی مالیاتی

اعتراض به برگ تشخیص ناشی از حسابرسی سیستمی، مثل سایر اعتراض‌های مالیاتی، باید در مهلت قانونی و با مستندات کافی پیگیری شود. در مرحله رسیدگی مجدد، گفت‌وگو با واحد مالیاتی و ارائه مدارک اهمیت زیادی دارد. اگر اختلاف حل نشود، موضوع می‌تواند در هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی مطرح شود.

برای آشنایی بیشتر با فرآیند دادرسی مالیاتی، می‌توانید بخش قوانین و بخشنامه‌های مالیاتی درسان و مطالب آموزشی مرتبط با اخبار و آموزش‌های مالیاتی را نیز بررسی کنید.

پرسش‌های متداول