آئین‌نامه اجرایی موضوع ماده 219 قانون مالیاتهای مستقیم اصلاحیه مصوب 1394/04/31
فصل اول - کلیات
ماده 1- واژه‌ها و اصطلاحات به کار برده شده در این آئین‌نامه به شرح زیر تعریف می‌شود:
الف - سازمان: سازمان امور مالیاتی کشورب - قانون: قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 1366/12/03 و اصلاحیه‌های بعدی آن منتهی به اصلاحیه مصوب 1394/04/31ج - ق. م. ا: قانون مالیات بر ارزش افزودهد - اداره امور مالیاتی: واحد سازمانی مشخصی است که شامل تقسیمات کوچک‌تری به نام حوزه‌های کاری می‌شود.هـ - حوزه کاری: فرایندهای مالیاتی بر اساس مقررات این آئین‌نامه در حوزه‌های کاری مختلف (از جمله شناسایی و ثبت نام، دریافت و پردازش اظهارنامه، حسابرسی) حسب مورد انجام می‌شود.و - اظهارنامه برآوردی: اظهارنامه مالیاتی است که بر اساس فعالیت و یا اطلاعات اقتصادی کسب شده مؤدی از پایگاه اطلاعات مؤدیان و حداقل حاوی اطلاعات هویتی، فروش و درآمدها، هزینه‌ها، معافیت‌ها حسب مورد، درآمد مشمول مالیات و مالیات می‌باشد.ز - ارزش منصفانه: ارزشی است که بر اساس استانداردهای حسابداری ایران تعریف می‌شود.
ماده 1- واژه‌ها و اصطلاحات به کار برده شده در این آئین‌نامه به شرح زیر تعریف می‌شود:
الف - سازمان: سازمان امور مالیاتی کشور
ب - قانون: قانون مالیاتهای مستقیم
ج - ق. م. ا: قانون دائمی مالیات بر ارزش افزوده
د - ق. پ: قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان
هـ - اداره امور مالیاتی: واحد سازمانی مشخصی است که شامل تقسیمات کوچک‌تری به نام حوزه‌های کاری می‌شود.
و - حوزه کاری: یک یا چند وظیفه یا فرایند تخصصی مالیاتی هم سنخ و منسجم تشکیل یک حوزه کاری را می‌دهند.
ز - اظهارنامه برآوردی: اظهارنامه مالیاتی است که بر اساس فعالیت و یا اطلاعات اقتصادی کسب شده مؤدی از پایگاه اطلاعات مؤدیان و حداقل حاوی اطلاعات هویتی، فروش و درآمدها، هزینه‌ها، معافیت‌ها حسب مورد، درآمد مشمول مالیات و مالیات می‌باشد.
ح - ارزش منصفانه: ارزشی است که بر اساس استانداردهای حسابداری ایران تعریف می‌شود.
ط - واحدیابی میدانی: مراجعه و بازدید از محل فعالیت فعالان اقتصادی توسط مأموران مالیاتی یا در اجرای تبصره 2 ماده 219 قانون توسط بخش غیر دولتی به منظور شناسایی، راستی آزمایی و اعتبارسنجی اقامتگاه قانونی اشخاص و محل فعالیت آنان و … که منجر به شناسایی مؤدیان جدید، اصلاح و تکمیل اطلاعات مؤدیان می‌گردد.
فصل دوم - ساختار تشکیلاتی و مأموران مالیاتی
ماده 2- کارکنان سازمان که عهده‌دار انجام وظایف موضوع «قانون»، «ق. م. ا»، فرایندهای مصوب طرح جامع مالیاتی و وظایفی از قبیل راهبری، نظارت، اتوماسیون و پشتیبانی هستند در عداد مأموران مالیاتی بوده و مشمول ضوابط این آئین‌نامه می‌باشند.
ماده 3- عناوین شغلی «مأموران مالیاتی» عبارت است از مدیر حسابرسی مالیاتی، مستشاری مالیاتی، دادرسی مالیاتی، دادستانی انتظامی مالیاتی، راهبری حسابرسی مالیاتی و حسابرسی مالیاتی
عناوین پستی در هر شغل به شرح ذیل می‌باشد:
| شغل | عناوین پستی |
| مدیر حسابرسی مالیاتی | - رئیس کل - معاون سازمان - رئیس امور مالیاتی شهر و استان تهران - معاونین امور مالیاتی شهر و استان تهران - مدیرکل - معاون مدیرکل - مدیر |
| مستشاری مالیاتی | - رئیس شورای عالی مالیاتی - معاون رئیس شورای عالی مالیاتی - رئیس شعبه - عضو شورای عالی مالیاتی - عضو هیات رسیدگی به تخلفات اداری مالیاتی |
| دادرسی مالیاتی | - نماینده سازمان در هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی - رئیس امور هماهنگی هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی - رئیس گروه هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی - کارشناس ارشد هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی |
| دادستانی انتظامی مالیاتی | - دادستان انتظامی مالیاتی - معاون دادستان انتظامی مالیاتی - دادیار مسئول انتظامی مالیاتی - دادیار انتظامی مالیاتی |
| راهبری حسابرسی مالیاتی | - رئیس امور راهبری مالیاتی - کارشناس راهبری مالیاتی |
| حسابرسی مالیاتی | - حسابرس کل مالیاتی - رئیس گروه حسابرسی مالیاتی - حسابرس ارشد مالیاتی - حسابرس مالیاتی |
تبصره 1- پست حسابرس مالیاتی قابل تخصیص در شغل حسابرسی مالیاتی شامل 3 سطح افقی (3، 2 و 1) می‌باشد و ارتقا به ترتیب از سطح 3 به 1 منوط به کسب حداقل میانگین 80 درصد امتیاز ارزیابی عملکرد با حداقل 1 سال سابقه در سطح قبلی و کسب امتیاز لازم در نتایج حاصل از ارزیابی‌های تخصصی (مصاحبه با آزمون) می‌باشد.
تبصره 2- پست حسابرس ارشد مالیاتی/کارشناس ارشد هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی قابل تخصیص در شغل حسابرسی مالیاتی/دادرسی مالیاتی شامل 3 سطح افقی (3، 2 و 1) می‌باشد و ارتقا به ترتیب از سطح 3 به 1 منوط به کسب حداقل میانگین 85 درصد امتیاز ارزیابی عملکرد با حداقل 1 سال سابقه در سطح قبلی و کسب امتیاز لازم در نتایج حاصل از ارزیابی‌های تخصصی (مصاحبه با آزمون) می‌باشد.
تبصره 3- پست رئیس گروه حسابرسی مالیاتی/رئیس گروه هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی قابل تخصیص در شغل حسابرسی مالیاتی/دادرسی مالیاتی شامل 3 سطح افقی (3، 2 و 1) می‌باشد و ارتقا به ترتیب از سطح 3 به 1 منوط به کسب حداقل میانگین 85 درصد امتیاز ارزیابی عملکرد با حداقل 1 سال سابقه در سطح قبلی و کسب امتیاز لازم در نتایج حاصل از ارزیابی‌های تخصصی (مصاحبه با آزمون) می‌باشد.
تبصره 4- پست حسابرس کل مالیاتی قابل تخصیص در شغل حسابرسی مالیاتی شامل 3 سطح افقی (3، 2 و 1) می‌باشد و ارتقا به ترتیب از سطح 3 به 1 منوط به کسب حداقل میانگین 85 درصد امتیاز ارزیابی عملکرد با حداقل 1 سال سابقه در سطح قبلی و کسب امتیاز لازم در نتایج حاصل از ارزیابی‌های تخصصی (مصاحبه با آزمون) می‌باشد.
تبصره 5- پست‌های رئیس امور هماهنگی هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی، رئیس گروه هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی و کارشناس ارشد هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی قابل تخصیص در شغل دادرسی مالیاتی شامل 3 سطح افقی (3، 2 و 1) می‌باشد و ارتقا به ترتیب از سطح 3 به 1 منوط به کسب حداقل میانگین 85 درصد امتیاز ارزیابی عملکرد با حداقل 1 سال سابقه در سطح قبلی و کسب امتیاز لازم در نتایج حاصل از ارزیابی‌های تخصصی (مصاحبه با آزمون) می‌باشد.
تبصره 6- پست‌های رئیس امور راهبری مالیاتی و کارشناس راهبری مالیاتی قابل تخصیص در شغل راهبری حسابرسی مالیاتی شامل 3 سطح افقی (3، 2 و 1) می‌باشد و ارتقا به ترتیب از سطح 3 به 1 منوط به کسب حداقل میانگین 85 درصد امتیاز ارزیابی عملکرد با حداقل 1 سال سابقه در سطح قبلی و کسب امتیاز لازم در نتایج حاصل از ارزیابی‌های تخصصی (مصاحبه با آزمون) می‌باشد.
تبصره 7- ارتقای شاغلین در تبصره‌های 1 تا 6 به پست بالاتر الزاماً از سطح یک با حداقل یک سال سابقه در همان سطح صورت خواهد پذیرفت.
تبصره 8- پست رئیس امور هماهنگی هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی با پست حسابرس کل مالیاتی، پست رئیس گروه هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی با پست رئیس گروه حسابرسی مالیاتی و پست کارشناس ارشد هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی با پست حسابرس ارشد مالیاتی هم‌تراز و متناظر بوده و کلیه تجارب و سوابق آن‌ها مرتبط و قابل احتساب می‌باشد.
تبصره 9- کلیه پست‌های سازمانی که عهده‌دار وظایفی نظیر راهبری، نظارت، اتوماسیون و پشتیبانی می‌باشند، مشمول مشاغل موضوع ماده 3 این آئین‌نامه قرار می‌گیرند.
تبصره 10- کلیه عناوین شغلی موضوع ماده 3 این آئین‌نامه در عداد حسابرسان مالیاتی به شمار می‌روند، کارشناس/رئیس امور حقوقی شاغل در سازمان از جمله دادستانی انتظامی مالیاتی تابع مقررات کارشناس/رئیس امور راهبری مالیاتی می‌باشند، همچنین ارتقای مأموران مالیاتی منوط به وجود پست سازمانی و احراز شرایط پست مزبور خواهد بود. انتقال مأموران مالیاتی با درخواست خود به سایر واحدهای سازمانی و انتصاب آنان در پست‌های پایین‌تر با رعایت ضوابط نقل و انتقال مأموران مالیاتی بلامانع می‌باشد.
تبصره 11- پست نماینده هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی به دو سطح افقی 1 و 2 تقسیم‌بندی می‌شود و ارتقا از سطح 2 به 1 منوط به کسب حداقل امتیاز 85 ارزیابی عملکرد با حداقل 3 سال سابقه در سطح قبلی می‌باشد.
ماده 4- حسابرس مالیاتی از بین کارمندان فعلی یا جدیدالاستخدام «سازمان» که دارای مدرک تحصیلی کارشناسی و بالاتر با رشته تحصیلی مرتبط بوده انتخاب می‌شود و تحت نظر مسئول ذی‌ربط در چهارچوب فعالیت‌های مربوط به نظام مالیاتی کشور انجام وظیفه می‌نماید.
تبصره - ادامه خدمت کارکنانی که در حال حاضر در پست‌های سازمانی پایین‌تر از حسابرس مالیاتی و کارشناس راهبری مالیاتی از قبیل کاردان مالیاتی و کمک حسابرس مالیاتی اشتغال دارند با همان پست سازمانی بلامانع بوده و ارتقای آن‌ها به پست‌های بالاتر سازمانی با رعایت سایر قوانین و مقررات منوط به ارائه مدرک تحصیلی کارشناسی در رشته تحصیلی مرتبط است.
ماده 5- حسابرس ارشد مالیاتی از بین حسابرسان مالیاتی سطح یک «سازمان» که دارای مدرک تحصیلی کارشناسی و بالاتر با رشته تحصیلی مرتبط بوده انتخاب می‌شود و تحت نظر مسئول ذی‌ربط در چهارچوب فعالیت‌های مربوط به نظام مالیاتی کشور انجام وظیفه می‌نماید.
تبصره - در صورت نبود کارمند واجد شرایط مذکور در این ماده و با درخواست اداره کل امور مالیاتی ذی‌ربط و تأیید دادستان انتظامی مالیاتی، ارتقای حسابرس مالیاتی سطح 2 به حسابرس ارشد مالیاتی کارشناس ارشد هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی، منوط به کسب حداقل 85 درصد از میانگین امتیاز ارزیابی عملکرد و کسب امتیاز لازم در ارزیابی‌های تخصصی (مصاحبه با آزمون)، امکان‌پذیر خواهد بود.
ماده 6- رئیس گروه حسابرسی مالیاتی از بین حسابرسان ارشد مالیاتی سطح یک یا کارشناس راهبری با حداقل 3 سال سابقه در همان پست که دارای مدرک تحصیلی کارشناسی و بالاتر با رشته تحصیلی مرتبط بوده انتخاب می‌شود و تحت نظر مسئول ذی‌ربط در چهارچوب فعالیت‌های مربوط به نظام مالیاتی کشور انجام وظیفه می‌نماید.
ماده 7- حسابرس کل مالیاتی از بین مأموران مالیاتی با پست‌های رئیس گروه حسابرسی مالیاتی سطح یک که دارای مدرک تحصیلی کارشناسی و بالاتر با رشته تحصیلی مرتبط بوده انتخاب می‌شود و تحت نظر مسئول ذی‌ربط در چهارچوب فعالیت‌های مربوط به نظام مالیاتی کشور انجام وظیفه می‌نماید. انتصاب حسابرس کل مالیاتی به پست رئیس امور راهبری مالیاتی و یا دادیار مسئول مالیاتی و بالعکس بلامانع می‌باشد.
ماده 8- کارشناس ارشد هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی، از بین حسابرسان ارشد مالیاتی «سازمان» با حداقل 3 سال سابقه در همان پست که دارای مدرک تحصیلی کارشناسی و بالاتر با رشته تحصیلی مرتبط بوده انتخاب می‌شود و تحت نظر مسئول ذی‌ربط در چهارچوب فعالیت‌های مربوط به نظام مالیاتی کشور انجام وظیفه می‌نماید.
ماده 9- رئیس گروه هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی، از بین رئیس گروه‌های حسابرسی مالیاتی با حداقل 3 سال سابقه در همان پست یا کارشناس ارشد سطح یک هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی با دو سال سابقه در همان سطح «سازمان» که دارای مدرک تحصیلی کارشناسی و بالاتر با رشته تحصیلی مرتبط بوده انتخاب می‌شود و تحت نظر مسئول ذی‌ربط در چهارچوب فعالیت‌های مربوط به نظام مالیاتی کشور انجام وظیفه می‌نماید.
ماده 10- رئیس امور هماهنگی هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی از بین مأموران مالیاتی با پست‌های رئیس گروه هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی سطح یک یا رئیس گروه حسابرسی مالیاتی سطح یک در همان پست‌ها که دارای مدرک تحصیلی کارشناسی و بالاتر با رشته تحصیلی مرتبط بوده انتخاب می‌شود و تحت نظر مسئول ذی‌ربط در چهارچوب فعالیت‌های مربوط به نظام مالیاتی کشور انجام وظیفه می‌نماید.
ماده 11- نماینده سازمان در هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی از بین کارمندان سازمان دارای مدرک کارشناسی و بالاتر با رشته تحصیلی مرتبط و دارای حداقل 10 سال سابقه خدمت که حداقل 6 سال آن را در امور مالیاتی اشتغال داشته و در امر مالیاتی بصیر و مطلع باشند انتخاب می‌شوند و تحت نظر مسئول مربوط در چهارچوب فعالیت‌های مربوط به نظام مالیاتی کشور انجام وظیفه می‌نماید.
تبصره - بصیر و مطلع بودن در این ماده عبارت است از دارا بودن پست سازمانی حسابرس کل با حداقل یک سال سابقه، رئیس گروه حسابرسی مالیاتی سطح یک با حداقل چهار سال سابقه در همان سطح، دادیار مسئول انتظامی مالیاتی با حداقل یک سال سابقه و رئیس گروه راهبری مالیاتی سطح یک با حداقل یک سال سابقه در همان سطح و یا پست‌های بالاتر.
ماده 12- عضو شورای عالی مالیاتی از بین اشخاص صاحب‌نظر، مطلع و مجرب در امور حقوقی، اقتصادی، مالی، حسابداری و حسابرسی که دارای حداقل مدرک کارشناسی یا معادل در رشته‌های مذکور به پیشنهاد رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور و حکم وزیر امور اقتصادی و دارایی منصوب می‌شوند.
ماده 13- رؤسای شعب از بین اعضای شورای عالی مالیاتی شاغل در سازمان امور مالیاتی کشور، توسط رئیس شورای عالی مالیاتی انتخاب می‌شوند.
تبصره - معاون شورای عالی مالیاتی از بین کارکنان سازمان منصوب می‌شود.
ماده 14- رشته‌های تحصیلی مطلوب عبارت است از حسابداری، حسابرسی، بازرگانی، مدیریت، اقتصاد، حقوق، مهندسی صنایع و رشته‌های مصرح در طرح طبقه‌بندی مشاغل، همچنین به منظور تحقق اهداف طرح جامع مالیاتی استفاده از رشته‌های تحصیلی امور فناوری اطلاعات از قبیل سخت‌افزار، نرم‌افزار، مهندسی فناوری اطلاعات، مدیریت فناوری اطلاعات و سایر رشته‌ها حسب تشخیص سازمان امکان‌پذیر می‌باشد.
تبصره - مأموران مالیاتی که پیش از تاریخ تصویب این آئین‌نامه به استخدام سازمان امور مالیاتی کشور (وزارت امور اقتصادی و دارایی) درآمده‌اند از شمول حکم این ماده مستثنا می‌باشند.
ماده 15- مدیران کل امور مالیاتی در واحدهای سازمانی موظفند نقش‌های مربوط به فرایندهای مرتبط با اجرای نظام جامع مالیاتی را به استثنای نقش‌هایی که طبق این آئین‌نامه به پست‌های خاصی تخصیص داده شده به هر یک از مأموران مالیاتی تخصیص دهند.
ماده 16- تطبیق و انتخاب مأموران مالیاتی شاغل به عناوین پستی موضوع این آئین‌نامه به ترتیب زیر می‌باشد:
| شغل | عناوین پستی فعلی | عناوین پستی جدید |
| دادرسی مالیاتی | نماینده سازمان در هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی | نماینده سازمان در هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی |
| رئیس امور حسابرسی مالیاتی | رئیس امور هماهنگی هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی (سطوح 3-2-1) | |
| رئیس گروه حسابرسی مالیاتی | رئیس گروه هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی (سطوح 3-2-1) | |
| حسابرس ارشد مالیاتی | کارشناس ارشد هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی (سطوح 3-2-1) | |
| دادستانی انتظامی مالیاتی | دادستان انتظامی مالیاتی | دادستان انتظامی مالیاتی |
| معاون دادستان انتظامی مالیاتی | معاون دادستان انتظامی مالیاتی | |
| دادیار مسئول انتظامی مالیاتی | دادیار مسئول انتظامی مالیاتی | |
| دادیار انتظامی مالیاتی | دادیار انتظامی مالیاتی | |
| راهبری حسابرسی مالیاتی | رئیس گروه مالیاتی | رئیس امور راهبری مالیاتی (سطوح 3-2-1) |
| کارشناس مالیاتی | کارشناس راهبری مالیاتی (سطوح 3-2-1) | |
| حسابرسی مالیاتی | رئیس امور حسابرسی مالیاتی | حسابرس کل مالیاتی (سطوح 2-2-1) |
| رئیس گروه حسابرسی مالیاتی | رئیس گروه حسابرسی مالیاتی (سطوح 3-2-1) | |
| حسابرس ارشد مالیاتی | حسابرس ارشد مالیاتی (سطوح 3-2-1) | |
| حسابرس مالیاتی | حسابرس مالیاتی (سطوح 3-2-1) |
تبصره 1- تطبیق پست‌های فعلی مأموران مالیاتی دارای مدارک تحصیلی پایین‌تر از کارشناسی بلامانع بوده لیکن ارتقای آنان به پست سازمانی بالاتر منوط به ارائه مدرک تحصیلی کارشناسی مرتبط می‌باشند.
تبصره 2- تعیین سطوح در تطبیق پست‌های سازمانی فعلی (در زمان تصویب این آئین‌نامه) به پست‌های سازمانی جدید صرفاً بر اساس سنوات خدمت در همان پست انجام خواهد شد.
ماده 17- نظر به ضرورت حفظ و تداوم صلاحیت حرفه‌ای مأموران مالیاتی و در راستای مقتضیات و مصالح اداری در تمامی مشاغل موضوع این آئین‌نامه امکان تغییر محل خدمت یا تنزل در سطوح یا پست‌های سازمانی به سطوح یا پست‌های دیگر با درخواست مدیرکل مربوط و یا تأیید دادستان انتظامی مالیاتی و موافقت رئیس کل سازمان یا رأی هیات رسیدگی به تخلفات اداری مالیاتی حسب مورد با رعایت مقررات مربوط، امکان‌پذیر می‌باشد.
فصل سوم - شناسایی و ثبت نام مؤدیان
ماده 18- اقداماتی که جهت شناخت هویت مؤدیان مالیاتی، محل فعالیت و یا اقامتگاه قانونی، نوع، شروع فعالیت و کلیه فعالیت‌های اقتصادی و سایر منابع مالیاتی آن‌ها در حوزه کاری شناسایی و ثبت نام انجام می‌گیرد.
ماده 18- شناخت هویت اشخاص مشمول در نظام مالیاتی، محل فعالیت و یا اقامتگاه قانونی، نوع فعالیت یا فعالیت‌های اقتصادی، شروع و خاتمه فعالیت‌ها، همچنین شناسایی سایر منابع مالیاتی آن‌ها در اجرای آئین‌نامه اجرایی تبصره (3) ماده (169) قانون در حوزه کاری شناسایی، ثبت نام و تشکیل پرونده انجام می‌گیرد.
ماده 19- ثبت اطلاعات و مشخصات مؤدیان در نظام مالیاتی کشور با هدف انجام فرایندهای مالیاتی در «حوزه کاری شناسایی و ثبت نام» انجام می‌گیرد.
ماده 19- حوزه کاری شناسایی، ثبت نام و تشکیل پرونده موظف است:
الف - با استفاده از اطلاعات پایگاه اطلاعات هویتی، عملکردی و دارایی مؤدیان مالیاتی، انجام واحدیابی میدانی و سایر منابع اطلاعاتی از قبیل سامانه مؤدیان، گزارش‌های مردمی و همچنین اقدامات واحدهای اجرایی بازرسی و مبارزه با فرار مالیاتی و پول‌شویی، نسبت به شناسایی، ثبت نام، تشکیل پرونده و یا اصلاح و تکمیل اطلاعات ثبت نام مؤدیان اقدام نمایند.
ب - نظارت، به‌روزرسانی و انجام فرایندهای مرتبط با تعلیق، فعال‌سازی مجدد، تعطیلی کسب و کار ناشی از انحلال یا فوت و یا سایر عوامل، تغییر شغل، تغییر محل فعالیت، تغییر مالکیت، اجاره واحد کسب و کار، انتقال پرونده‌های مالیاتی مؤدیان بین ادارات امور مالیاتی و تعریف و برقراری الزامات ارائه اظهارنامه در منابع مختلف.
ج - نظارت، به‌روزرسانی و انجام موارد زیر:
1. غیرفعال‌سازی دائم/موقت ثبت نام (حسب درخواست سیستمی/کتبی مؤدی و یا اطلاعات واصله)؛
2. فعال/غیرفعال‌سازی شناسه یکتای حافظه مالیاتی (حسب اعلام مؤدی یا مقررات موضوعه یا احراز تخلف مؤدی توسط سازمان)؛
3. فعال/غیرفعال‌سازی کارپوشه مؤدیان (حسب درخواست مؤدی یا مقررات موضوعه یا احراز تخلف مؤدی توسط سازمان)؛
4. راهنمایی و آموزش مؤدیان مالیاتی در خصوص رفع ابهامات مربوط به ثبت نام و عضویت در سامانه مؤدیان؛
5. اعلام نظر در خصوص اتصال دستگاه کارت‌خوان بانکی (pos) و یا درگاه پرداخت الکترونیکی به پرونده مؤدی؛
تبصره - شناسایی میدانی توسط حوزه کاری شناسایی و ثبت نام در اجرای مفاد تبصره (1) ماده (25) ق. م. ا. ا برای مؤدیان مورد اعتماد ق. پ. موضوعیت ندارد.
د - نظارت از حیث ثبت نام و عضویت در سامانه مؤدیان، صدور صورتحساب الکترونیکی، ایجاد سیستمی کارپوشه اختصاصی و پیگیری در صورت عدم انجام هر یک از موارد ذکر شده برای مؤدیان دارای ثبت نام در نظام مالیاتی در اجرای مقررات مربوطه.
ماده 20- حوزه کاری شناسایی و ثبت نام مؤدیان موظف است:
الف - با استفاده از اطلاعات پایگاه اطلاعات هویتی، عملکردی و دارایی مؤدیان مالیاتی، انجام واحدیابی و سایر منابع اطلاعاتی، نسبت به شناسایی، ثبت نام و یا اصلاح و تکمیل اطلاعات، ثبت نام مؤدیان، اقدام نمایند.
ب - فرایندهای مرتبط با تعلیق، فعال‌سازی مجدد، تعطیلی کسب و کار ناشی از انحلال یا فوت و یا سایر عوامل، انتقال پرونده‌های مالیاتی مؤدیان بین ادارات امور مالیاتی و تعریف و برقراری الزامات ارائه اظهارنامه در منابع مختلف را به انجام رساند.
ج - بر اساس دستورالعمل ابلاغی سازمان کلیه مؤدیان مالیاتی شناسایی شده را ثبت نام نموده و شماره اقتصادی تخصیص داده شده به هر مؤدی را به طرق مقتضی به وی ابلاغ نماید.
ماده 20- اظهارنامه‌های مالیاتی دریافتی از مؤدیان توسط «حوزه کاری دریافت و پردازش اظهارنامه» مورد پردازش قرار می‌گیرد.
تبصره - کلیه فرایندهای مربوط به ثبت جزئیات و پردازش اظهارنامه‌ها توسط حوزه کاری دریافت و پردازش اظهارنامه انجاممی گیرد.
فصل چهارم - دریافت و پردازش اظهارنامه
ماده 21- اظهارنامه‌های مالیاتی مؤدیان به صورت الکترونیکی و غیر الکترونیکی دریافت و توسط «حوزه کاری دریافت و پردازش اظهارنامه» مورد پردازش قرار می‌گیرد.
تبصره - کلیه فرایندهای مربوط به ثبت جزئیات و پردازش اظهارنامه توسط حوزه کاری دریافت و پردازش اظهارنامه انجام می‌گیرد.
ماده 21- حوزه کاری دریافت و پردازش اظهارنامه در مورد آن دسته از مؤدیانی که در موعد مقرر و مطابق مقررات از تسلیم اظهارنامه مالیاتی خودداری می‌نمایند، در صورتی که سازمان به صورت سیستمی برای آن‌ها اظهارنامه برآوردی و برگ تشخیص سیستمی صادر نکرده باشد، مکلف است با رعایت مقررات ماده (97) و تبصره ماده (100) قانون اظهارنامه‌های مالیاتی برآوردی را بر اساس فعالیت و اطلاعات اقتصادی کسب شده مؤدی مطابق روش‌ها و معیارهایی که توسط سازمان تعیین شده یا می‌شود، ایجاد (تولید) و نسبت به صدور برگ تشخیص مالیات بر اساس آن اقدام و برگ تشخیص مالیات مذکور را جهت ابلاغ به واحد ذی‌ربط ارسال نماید.
تبصره 1- در صورت عدم امکان تولید اظهارنامه برآوردی توسط حوزه کاری دریافت و پردازش اظهارنامه، پرونده به منظور تولید اظهارنامه برآوردی و صدور و ابلاغ برگ تشخیص یا مطالبه مالیات حداکثر ظرف مدت یک سال از انقضای مهلت تسلیم اظهارنامه مالیاتی به حوزه کاری حسابرسی ارجاع خواهد شد. حکم این تبصره مانع از مطالبه و وصول مالیات این‌گونه مؤدیان در اجرای مفاد ماده (157) قانون نخواهد بود.
تبصره 2- در صورتی که مؤدی ظرف مهلت مقرر قانونی از تاریخ ابلاغ برگ تشخیص یا مطالبه مالیات بر اساس اظهارنامه‌های برآوردی نسبت به تسلیم اعتراض و اظهارنامه مالیاتی مطابق مقررات اقدام ننماید بر اساس قسمت اخیر ماده (97) قانون، برگ تشخیص مالیات مذکور از نظر درآمد مشمول مالیات و مالیات متعلقه قطعی است.
حکم این تبصره در خصوص تسلیم اظهارنامه بعد از صدور و ابلاغ برگ تشخیص مالیات بر اساس اظهارنامه برآوردی در مواردی که برگ تشخیص مالیات در اجرای تبصره (1) ماده (203) و قسمت اخیر تبصره (2) آن و ماده (208) قانون ابلاغ شده است جاری نمی‌باشد.
تبصره 3- در صورتی که اعتراض مؤدی به برگ تشخیص مالیات بر مبنای اظهارنامه برآوردی، به دلیل عدم فعالیت باشد، الزامی به تسلیم اظهارنامه برای پذیرش و بررسی اعتراض مؤدی در اجرای قسمت اخیر ماده (97) قانون وجود ندارد.
تبصره 4- اظهارنامه مطابق مقررات، اظهارنامه‌ای می‌باشد که در خصوص اشخاص حقوقی حداقل شامل ترازنامه و حساب سود و زیان و برای صاحبان مشاغل مطابق مقررات فصل سوم آئین‌نامه موضوع ماده (95) قانون تنظیم و تکمیل شده باشد.
عدم ارائه ترازنامه یا حساب سود و زیان یا صورت درآمد و هزینه یا خلاصه درآمد و هزینه همراه اظهارنامه مالیاتی و یا ابراز مبلغ صفر برای کل مبالغ هر یک از صورت‌های مالی مذکور یا صورت‌های فوق حسب مورد به منزله تسلیم «اظهارنامه مالیاتی مطابق مقررات قانونی» مربوط تلقی نمی‌گردد.
ماده 22- حوزه کاری دریافت و پردازش اظهارنامه موظف است:
در مورد آن دسته از مؤدیانی که در موعد مقرر و مطابق مقررات از تسلیم اظهارنامه مالیاتی خودداری می‌نمایند، با رعایت مقررات ماده 97 قانون، اظهارنامه‌های مالیاتی برآوردی بر اساس فعالیت و اطلاعات اقتصادی کسب شده مؤدی از طرح جامع مالیاتی مطابق روش‌ها و معیارهایی که توسط سازمان تعیین شده یا می‌شود، ایجاد (تولید) و نسبت به صدور برگ تشخیص مالیات بر اساس آن اقدام و برگ تشخیص مالیات مذکور را جهت ابلاغ به واحد ذی‌ربط ارسال نماید.
تبصره 1- در صورت عدم امکان تولید اظهارنامه برآوردی به صورت سیستمی، پرونده به منظور تولید اظهارنامه برآوردی و صدور و ابلاغ برگ تشخیص یا مطالبه مالیات حداکثر ظرف مدت یک سال از انقضای مهلت تسلیم اظهارنامه مالیاتی به حوزه کاری حسابرسی ارجاع خواهد شد. حکم این تبصره مانع از مطالبه و وصول مالیات این‌گونه مؤدیان در اجرای مفاد ماده 157 قانون نخواهد بود.
تبصره 2- در صورتی که مؤدی ظرف مهلت مقرر قانونی از تاریخ ابلاغ برگ تشخیص یا مطالبه مالیات بر اساس اظهارنامه‌های برآوردی نسبت به تسلیم اعتراض و اظهارنامه مالیاتی مطابق مقررات اقدام ننماید بر اساس قسمت اخیر ماده 97 قانون، برگ تشخیص مالیات مذکور از نظر درآمد مشمول مالیات و مالیات متعلقه قطعی است. حکم این تبصره در خصوص تسلیم اظهارنامه بعد از صدور و ابلاغ برگ تشخیص مالیات بر اساس اظهارنامه برآوردی در مواردی که برگ تشخیص مالیات در اجرای تبصره 1 ماده 203 و قسمت اخیر تبصره 2 آن و ماده 208 قانون ابلاغ شده است جاری نمی‌باشد.
تبصره 3- اظهارنامه مطابق مقررات، اظهارنامه‌ای می‌باشد که در خصوص اشخاص حقوقی حداقل شامل ترازنامه و حساب سود و زیان و برای صاحبان مشاغل مطابق مقررات فصل سوم آئین‌نامه موضوع ماده 95 قانون تنظیم و تکمیل شده باشد. عدم ارائه ترازنامه یا حساب سود و زیان یا صورت درآمد و هزینه یا خلاصه درآمد و هزینه همراه اظهارنامه مالیاتی و یا ابراز مبلغ صفر برای کل مبالغ هر یک از صورت‌های مالی مذکور یا صورت‌های فوق حسب مورد به منزله تسلیم «اظهارنامه مالیاتی مطابق مقررات قانونی» مربوط تلقی نمی‌گردد.
تبصره 4- معیارها و شاخص‌هایی که در اجرای ضوابط و مقررات قانون و این آئین‌نامه برای تهیه اظهارنامه برآوردی تعیین می‌شوند، محرمانه بوده و اشخاص تعیین‌کننده این شاخص‌ها و معیارها مجاز به افشای آن‌ها جز نزد مراجع ذی‌صلاح قانونی مربوط نخواهند بود. در صورت افشا طبق قانون مجازات اسلامی و سایر مقررات قانونی مربوط با آن‌ها رفتار خواهد شد.
تبصره 5- اجرای حکم این ماده صرفاً در خصوص صاحبان مشاغل و اشخاص حقوقی که به عنوان مؤدی فعال شناسایی شده‌اند، لازم‌الاجرا می‌باشد.
ماده 22- حوزه کاری دریافت و پردازش اظهارنامه در اجرای ق. پ. موظف به انجام تکالیف زیر است:
الف - رسیدگی به تخلفات تکالیف مربوط به ق. پ:
1. ثبت تخلفات دریافتی اعم از سیستمی و فیزیکی (از جمله گزارش‌های فرار مالیاتی واصله در سامانه گزارش‌های مردمی فرار مالیاتی «سوت‌زنی» در خصوص عدم استفاده از دستگاه کارت‌خوان بانکی)؛
2. بررسی تخلفات دریافتی توسط سرپرست از حیث تکراری نبودن، مربوط بودن و ثبت در سامانه یکپارچه مالیاتی و ارجاع تخلف به کارمند؛
3. بررسی تخلفات توسط کارمند، ارسال نتیجه به سرپرست و تأیید/رد توسط سرپرست؛
4. در صورت تأیید تخلف توسط سرپرست حسب موضوع تخلف، ادامه فرایند در حوزه کاری ذی‌ربط صورت می‌پذیرد؛
ب - رسیدگی به تخلفات موضوع ماده (9) ق. پ:
1. اعلام مراتب تخلف به صورت موردی یا تجمیعی به مؤدی از طریق کارپوشه؛
2. مؤدی مکلف است حداکثر ظرف 10 روز از تاریخ درج تخلف در کارپوشه اختصاصی وی، واکنش خود را نسبت به موضوع در سامانه مؤدیان ثبت نماید؛
3. بررسی عکس‌العمل مؤدی توسط کارمند نسبت به تخلف مندرج در کارپوشه وی حسب مورد با رعایت مواعد قانونی:
1-3. در صورت پذیرش دلایل مؤدی مبنی بر عدم بروز تخلف یا احراز عدم تخلف قبل از تشکیل جلسه هیات حل اختلاف موضوع ماده (9) ق. پ. توسط سرپرست، موضوع از این حیث مختومه است و در کارپوشه مؤدی ثبت می‌شود؛
2-3. در صورتی که تخلف اعلامی توسط مؤدی پذیرفته و اصلاح شود و پرونده حسب مقررات ماده (14) ق. م. ا. ا و تبصره (1) ماده (19) ق. پ. به حسابرسی ارجاع نشده باشد، جریمه موضوع ماده (22) ق. پ. با رعایت مهلت ماده (157) قانون توسط این حوزه کاری مطالبه می‌شود.
3-3. در صورت عدم پذیرش تخلف توسط مؤدی و امتناع از ثبت یا اصلاح موارد تخلف و همچنین عدم تأیید ثبت و اصلاح تخلف توسط سرپرست، پرونده به حوزه کاری اعتراضات و شکایات ارسال می‌شود.
4-3. در صورت عدم تأیید تخلف توسط هیات حل اختلاف مالیاتی، مراتب به صورت سیستمی در کارپوشه مؤدی درج و توسط همین حوزه کاری مختومه می‌شود.
5-3. در صورت تأیید تخلف و عدم قبول اصلاحات مؤدی توسط هیات حل اختلاف مالیاتی، رأی هیات به کارپوشه مؤدی ارسال می‌گردد و پرونده برای رسیدگی به طور سیستمی به حوزه حسابرسی ارسال می‌شود.
ج - دریافت و ثبت درخواست‌های خارج از سامانه مؤدیان در رابطه با استرداد، افزایش حد مجاز و یا ثبت بروز حادثه یا نقص فنی، ثبت تعطیلی یا انحلال
1. ثبت درخواست‌ها که از سایر طرق اعلامی توسط سازمان به سازمان واصل شده است؛
2. مشاهده درخواست‌های واصله به کارتابل اداره امور مالیاتی توسط سرپرست و در صورت تأیید، ارسال درخواست به کارمند؛
3. بررسی درخواست توسط کارمند، ارسال نتیجه به سرپرست و تأیید/رد توسط سرپرست؛
4. اعلام نتیجه به مؤدی از طرق مربوطه و درج در کارپوشه مؤدی و اداره امور مالیاتی؛
د - رسیدگی به اختلافات بین اطلاعات مندرج در اظهارنامه‌ها و کارپوشه مؤدیان
1. دریافت و ثبت درخواست مؤدیان از طرق مختلف در خصوص عدم مطابقت اطلاعات درج شده در کارپوشه با اظهارنامه هر مؤدی؛
2. مشاهده و بررسی درخواست‌های واصله به اداره امور مالیاتی توسط سرپرست و در صورت تأیید، ارسال درخواست به کارمند؛
3. بررسی درخواست توسط کارمند، ارسال نتیجه به سرپرست و تأیید/رد توسط سرپرست؛
4. در صورت احراز اختلاف، اعلام مراتب به صورت سیستمی به مرکز تنظیم مقررات، نظام پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان؛
5. اعلام نتیجه به مؤدی.
هـ - اجرای تبصره (1) ماده (19) ق. پ.
1. دریافت فهرست مؤدیانی که توسط مرکز تنظیم مقررات، نظام پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان در اجرای تبصره (1) ماده (19) ق. پ. با رعایت تبصره ماده (14) ق. م. ا. ا به صورت سالیانه به عنوان نمونه انتخاب شده‌اند و اعلام مراتب به حوزه کاری حسابرسی؛
2. اعلام مراتب به مؤدیان منتخب.
فصل پنجم - حسابرسی
ماده 23- وظیفه حسابرسی، تشخیص مأخذ یا درآمد مشمول مالیات و تعیین مالیات موضوع قانون و ق. م. ا با سازمان است و حسب مورد به حوزه کاری دریافت و پردازش اظهارنامه یا حوزه کاری حسابرسی محول می‌شود. مسئول حوزه کاری حسابرسی از بین معاون مدیرکل یا مدیر یا حسابرسان کل مالیاتی یا رؤسای گروه حسابرسی مالیاتی انتخاب می‌شود.
ماده 23- وظیفه بررسی انطباق اطلاعات مؤدیان با سامانه مؤدیان در اجرای ماده 19 ق. پ و تبصره (1) آن، حسابرسی، تشخیص مأخذ یا درآمد مشمول مالیات و تعیین مالیات موضوع قانون و ق. م. ا. ا با سازمان است و حسب مورد به حوزه کاری دریافت و پردازش اظهارنامه یا حوزه کاری حسابرسی محول می‌شود. مسئول حوزه کاری حسابرسی از بین معاون مدیرکل یا مدیر یا حسابرسان کل مالیاتی یا رؤسای گروه حسابرسی مالیاتی انتخاب می‌شود.
ماده 24- بر اساس ماده 97 قانون، سازمان می‌تواند بر اساس شاخص‌ها و معیارهایی که تعیین می‌نماید و یا به طور نمونه، نسبت به انتخاب مؤدیان مالیاتی بر اساس رتبه ریسک برای حسابرسی منابع مختلف مالیاتی اقدام نماید. در صورت عدم انتخاب مؤدی یا اظهارنامه مالیاتی برای حسابرسی، اظهارنامه مالیاتی تسلیمی در موعد مقرر که برای حسابرسی انتخاب نشده است، قطعی خواهد بود.
تبصره 1- مسئول حوزه کاری حسابرسی می‌تواند علاوه بر مؤدیانی که بر اساس رتبه ریسک برای حسابرسی انتخاب شده‌اند حسب اطلاعات، اسناد و مدارک و یا گزارش واصله یا دلایل، قرائن و شواهد متقن مؤدی یا مؤدیان خاصی را برای حسابرسی انتخاب نماید.
تبصره 2- معیارها و شاخص‌هایی که در اجرای ضوابط و مقررات قانون و این آئین‌نامه برای انتخاب مؤدیان به منظور حسابرسی بر اساس رتبه ریسک تعیین می‌شوند، کاملاً محرمانه بوده و اشخاص تعیین‌کننده این شاخص‌ها و معیارها مجاز به افشای اقلام آن جز نزد مراجع ذی‌صلاح قانونی مربوط نخواهند بود. در صورت افشا طبق قانون مجازات اسلامی و سایر مقررات قانونی مزبور با آن‌ها رفتار خواهد شد.
تبصره 3- ادارات امور مالیاتی در مورد هر یک از مؤدیان غیر فعال به شرح ذیل، مادامی که به صورت سیستمی یا غیر سیستمی اطلاعات با دلایلی مبنی بر فعالیت آن‌ها به دست نیاورده باشند، الزامی به حسابرسی نخواهند داشت؛
1- مؤدیانی که اساساً به دلیل عدم فعالیت از تسلیم اظهارنامه مالیاتی خودداری نموده‌اند.
2- مؤدیانی که به دلیل عدم فعالیت از ارائه ترازنامه با حساب سود و زیان یا صورت درآمد و هزینه یا خلاصه درآمد و هزینه همراه اظهارنامه مالیاتی خودداری نموده‌اند.
3- مؤدیانی که به دلیل عدم فعالیت برای کل مبالغ هر یک از صورت‌های مالی مذکور عدد صفر ابراز نموده‌اند.
در صورت به دست آمدن اطلاعات و مستندات احراز فعالیت، مالیات و جرایم متعلقه با رعایت مقررات قانون مالیاتهای مستقیم قابل مطالبه خواهد بود.
ماده 24- بر اساس ماده (97) قانون، تبصره (1) ماده (19) ق. پ و تبصره ماده (14) ق. م. ا. ا سازمان می‌تواند حسب مورد و مطابق با قوانین و مقررات، بر اساس شاخص‌ها و معیارهایی که تعیین می‌نماید یا به طور نمونه و یا به صورت تصادفی (به قید قرعه)، نسبت به انتخاب مؤدیان مالیاتی برای حسابرسی منابع مختلف مالیاتی اقدام نماید. در صورت عدم انتخاب مؤدی یا اظهارنامه مالیاتی برای حسابرسی، اظهارنامه مالیاتی تسلیمی در موعد مقرر که برای حسابرسی انتخاب نشده است، قطعی خواهد بود.
تبصره 1- ادارات امور مالیاتی در مورد هر یک از مؤدیان غیر فعال به شرح ذیل، مادامی که به صورت سیستمی یا غیر سیستمی اطلاعات یا دلایلی مبنی بر فعالیت آن‌ها به دست نیاورده باشند، الزامی به حسابرسی نخواهند داشت:
1. مؤدیانی که اساساً عدم فعالیت خود را از طریق کارپوشه و یا سایر طرق اعلام و یا به همین مقصود شناسه اقتصادی خود را غیر فعال نموده و از تسلیم اظهارنامه مالیاتی نیز خودداری کرده‌اند.
2. مؤدیانی که به دلیل عدم فعالیت از ارائه ترازنامه یا حساب سود و زیان یا صورت درآمد و هزینه یا خلاصه درآمد و هزینه همراه اظهارنامه مالیاتی خودداری نموده‌اند.
3. مؤدیانی که به دلیل عدم فعالیت برای کل مبالغ هر یک از صورت‌ها مالی مذکور عدد صفر ابراز نموده‌اند.
در صورت به دست آمدن اطلاعات و مستندات احراز فعالیت مالیات و جرایم متعلقه با رعایت مقررات قانون قابل مطالبه خواهد بود.
تبصره 2- در موضوع اشخاص انتخاب شده جهت امر حسابرسی (موضوع تبصره ماده 14 ق. م. ا. ا و تبصره 1 ماده 19 ق. پ) مجموع اشخاص حقوقی انتخاب شده نباید از 1% یا 2.5% مجموع اشخاص حقوقی ثبت شده فزونی یابد. حکم مذکور نافی امکان رسیدگی سازمان به میزان درصدهای ذکر شده در تبصره‌های فوق‌الذکر نخواهد بود.
ماده 25- مسئول حوزه کاری حسابرسی، موظف است نسبت به تخصیص مؤدیان انتخاب شده آن حوزه کاری برای حسابرسی، به حسابرس اقدام نماید و مسئولیت تأیید برنامه حسابرسی، نظارت بر اجرای حسابرسی، تأیید گزارش حسابرسی و صدور برگ تشخیص مالیات یا برگ مطالبه را بر عهده خواهد داشت.
تبصره 1- حسابرسی که پرونده مؤدی انتخاب شده برای حسابرسی از طرف مسئول حوزه کاری مربوط به او محول می‌شود، مسئول حسابرسی می‌باشد.
تبصره 2- مسئولیت هر یک از حسابرسان انتخاب شده جهت حسابرسی پرونده‌های مالیاتی بر اساس فعالیت‌ها و وظایف تعیین شده برای آن‌ها در برنامه حسابرسی و دستورالعملهای سازمان و کاربرگ‌های حسابرسی بوده و اشخاص مزبور مسئول مندرجات گزارش و نظر خود از هر جهت می‌باشند.
ماده 25- مسئول حوزه کاری حسابرسی موظف است نسبت به تخصیص مؤدیان انتخاب شده آن حوزه کاری برای حسابرسی به حسابرس اقدام نماید و مسئولیت تأیید برنامه حسابرسی، نظارت بر اجرای حسابرسی، تأیید گزارش حسابرسی و صدور برگ تشخیص مالیات یا برگ مطالبه را بر عهده خواهد داشت.
تبصره 1- حسابرسی که پرونده مؤدی انتخاب شده برای حسابرسی از طرف مسئول حوزه کاری مربوط به او محول می‌شود، مسئول حسابرسی می‌باشد.
تبصره 2- مسئولیت هر یک از حسابرسان انتخاب شده جهت حسابرسی پرونده‌های مالیاتی بر اساس فعالیت‌ها و وظایف تعیین شده برای آن‌ها در برنامه حسابرسی و دستورالعملهای سازمان و کاربرگ‌های حسابرسی بوده و اشخاص مزبور مسئول مندرجات گزارش و نظر خود از هر جهت می‌باشند.
ماده 26- دریافت پرونده مؤدی از بایگانی، تدوین برنامه حسابرسی (شامل انتخاب یا ایجاد یک یا چند اظهارنامه مالیاتی در یک یا چند منبع مالیاتی حسب مورد برای حسابرسی، تعیین حوزه‌های شک هر اظهارنامه مالیاتی مبتنی بر منبع آن، انتخاب حسابرس یا حسابرسان مورد ن